Hifadhi ya Taifa Ruaha ndiyo mbuga kubwa zaidi Tanzania ukiipima eneo lake la kilomita za mraba takriban 22,000. Ingawa Hifadhi ya Taifa Nyerere ni kubwa zaidi kiasi chote (30,000 km²), Ruaha inabaki kuwa nguzo kuu ya safari za Tanzania kusini na inazingatiwa na wataalam wengi wa safari kuwa moja ya hifadhi bora zaidi Afrika kwa wale wanaotafuta uzoefu wa kweli bila msongamano wa watalii.
Sehemu kubwa ya Ruaha bado haijafunguliwa kwa watalii, ikimaanisha unaweza kusafiri kwa siku nzima bila kuona gari nyingine. Tofauti hii na mbuga kama Serengeti au Ngorongoro, ambapo magari yanajaa hasa msimu wa kilele, ndiyo inayofanya Ruaha kuwa mvuto mkubwa kwa watalii wenye uzoefu.
Historia na Jiografia
Hifadhi ilianzishwa rasmi mwaka 1964, ingawa maeneo fulani yalikuwa na hadhi ya hifadhi tangu miaka ya 1950. Jina “Ruaha” linatoka kwa neno la Kihehe “luraha,” linalomaanisha “nafasi” au “wazi” - jina linalonufaika vizuri kwa mazingira ya wazi ya hifadhi hii.
Kijiografia, Ruaha iko kwenye mpaka wa ikolojia ya msitu wa miombo wa Afrika ya kati na nyanda za Afrika Mashariki. Hii inamaanisha unaweza kuona wanyama wa aina ambazo hazionekani pamoja mahali pengine - fisi doa, mbwa mwitu wa Afrika, na simba wote wakiishi pamoja katika mandhari moja.
Mto Mkuu wa Ruaha (Great Ruaha River) unapita kando ya mipaka ya mashariki ya hifadhi na ndiyo chanzo kikuu cha maji kwa wanyama wakati wa kiangazi. Msimu kavu, makundi makubwa ya tembo, nyati, twiga, pundamilia na wanyama wengine wanakusanyika kwenye mto, wakifanya ziara za asubuhi na alasiri kuwa za ajabu.
Wanyama
Simba
Ruaha ina moja ya makundi makubwa zaidi ya simba Afrika, na takriban simba 1,000 wanaokadiriwa kuishi ndani ya hifadhi. Makundi (prides) hapa ni makubwa kuliko kawaida - makundi ya simba 20-30 si nadra. Simba wa Ruaha pia wanajulikana kwa tabia ya kuwinda nyati - kitu kisichoonekana mara nyingi sehemu nyingine. Uwezekano wa kuona simba ukiwinda au akila mawindo ni mkubwa hapa kuliko mbuga nyingi Tanzania.
Tembo
Takriban tembo 12,000 wanaishi Ruaha - moja ya idadi kubwa zaidi Afrika Mashariki. Makundi ya familia ya tembo, wakati mwingine yenye wanachama 50-100, yanaweza kuonwa yakinywa maji kwenye mto au yakipita kwenye misitu ya acacia. Tembo wa Ruaha wanaonekana kuwa wakubwa zaidi kuliko tembo wa kaskazini Tanzania - hii inaweza kuwa kwa sababu ya chakula tofauti au utulivu mdogo wa wawindaji.
Mbwa Mwitu wa Afrika
Ruaha inashikilia umuhimu mkubwa kwa uhifadhi wa mbwa mwitu wa Afrika (African wild dogs), wanyama wanaotajwa kuwa hatarini. Idadi ndogo lakini inayoendelea ya makundi yanaishi hapa, na uwezekano wa kuwaona ni mzuri sana ukilinganishwa na mbuga nyingi Afrika. Mwanzo wa asubuhi ndio wakati bora - wanaanza kuwinda mapema, kwa hivyo kuwa tayari kwenye gari kabla ya jua kuchomoza.
Wanyama Wengine
Hifadhi pia ina:
- Chui: Wanapatikana vizuri, hasa kwenye miti ya sausage (Kigelia africana)
- Nyati: Makundi makubwa ya nyati nyekundu wa kusini hujaza nyanda
- Twiga wa Masai: Wanaonekana kila mahali, wakila majani ya juu ya miti ya acacia
- Pundamilia: Makundi makubwa yanayosafiri pamoja na nyumbu
- Kudu Mkubwa: Hifadhi hii ni moja ya maeneo bora Tanzania kuona kudu mkubwa mwenye pembe ndefu za ond
Safari na Shughuli
Game Drives
Game drives za asubuhi na alasiri ndiyo shughuli kuu. Asubuhi (saa 1-7 Tanzania, yaani 7am-1pm) ni wakati wanyama wanaotafuta chakula na wanaotafuta wenzao. Alasiri (saa 9-11, yaani 3-5pm) ni wakati wa wanyama wanaokusanyika kwenye mto kabla ya usiku.
Mwongozo mzuri wa kuishi ndani ya hifadhi anajua maeneo ya makundi ya mbwa mwitu na simba, ambayo yanabadilika kila siku. Shirika nyingi za safari zinashirikiana na mwongozo kila asubuhi kupata taarifa za hivi karibuni.
Kutembea na Mwongozo (Walking Safaris)
Ruaha inaruhusu walking safaris na mwongozo wa silaha - uzoefu ambao hauwezi kupata mbuga kama Serengeti. Kutembea kwenye misitu ya miombo, kusikia sauti za ndege, kuona athari za wanyama, na kujifunza kuhusu mimea ya dawa ni sehemu za uzoefu ambao unakupeleka karibu sana na asili. Safari za kutembea zinachukua takriban saa 3-4 na zinahitaji afya nzuri ya miguu.
Lodges za Kupendekeza
Jongomero: Lodge ya kifahari inayopendwa na wataalam wa safari. Inatoa uzoefu wa kibinafsi sana, na kila hema ikiwa na mtazamaji wake mwenyewe wa mto. Gharama kutoka takriban USD 700-1,100 kwa mtu kwa usiku.
Kwihala: Imeundwa kwa hema kubwa za starehe na inazungumzwa sana kwa ubora wa mwongozo wake. Imejumuisha msimamo wa mazingira - inatumia jua kwa umeme na maji ya mvua. Gharama kutoka takriban USD 600-950 kwa mtu kwa usiku.
Mwagusi: Lodge ya zamani zaidi na ya kihistoria kwenye ukingo wa mto. Imepigwa picha nyingi na wapiga picha wa wanyama kwa sababu ya mwonekano wake wa moja kwa moja wa tembo kwenye mto. Gharama kutoka takriban USD 500-800 kwa mtu kwa usiku.
Ada na Bajeti
Ada ya kuingia Ruaha ni takriban USD 32 kwa mtu kwa siku - nafuu zaidi kuliko Serengeti (USD 60-80) au Ngorongoro (USD 80+ pamoja na ada ya kushuka kreta). Hii inafanya Ruaha kuwa chaguo bora kwa watalii wanaotaka safari nzuri kwa gharama ndogo kidogo.
Safari kamili ya siku 3-4 Ruaha, ikijumuisha ndege kutoka Dar, ada za kuingia, na lodge ya kiwango cha kati, inaweza kugharimu takriban USD 1,200-2,500 kwa mtu. Kwa lodge za kifahari, gharama inaweza kufikia USD 3,500-5,000 au zaidi.
Kuunganisha na Nyerere
Circuit ya Tanzania kusini inayounganisha Ruaha na Hifadhi ya Taifa Nyerere ni maarufu sana miongoni mwa watalii wenye uzoefu. Mbuga hizi mbili zinakamilishana vizuri:
- Ruaha: miombo, game drives, walking safaris, simba na tembo wengi
- Nyerere: mto, safari za boti, viboko na mamba, mbwa mwitu zaidi
Safari ya siku 7-10 inaweza kuchanganya siku 3-4 kila hifadhi, ikisimama Dar es Salaam kwa usiku mmoja na kumaliza na Zanzibar kwa mapumziko ya bahari.
Panga Safari Yako
Tayari kupanga ziara ya Hifadhi ya Taifa Ruaha? Hapa kuna rasilimali za kukusaidia: